Khu kinh tế Nghi Sơn

Thực trang thiếu lao động sau tết

Những năm qua, thực trạng thiếu lao động sau tết luôn là xu hướng phổ biến, điển hình như tại khu công nghiệp Lễ Môn. Qua thống kê thực trạng lao động tại KCN Lễ Môn của các cơ quan chức năng cho thấy, vào dịp đầu năm có tới hơn 50% các doanh nghiệp rơi vào tình trạng thiếu hụt lao động. Thực trạng này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có những nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Cũng như nhiều KCN khác, KCN Lễ Môn ra đời đã “đi tắt đón đầu”, lực lượng lao động phần lớn là lao động thủ công xuất thân từ nông thôn, chủ yếu từ lao động nông nghiệp chuyển sang chưa qua đào tạo, chưa có tác phong công nghiệp, mang nặng thói quen và tập quán sản xuất nhỏ, kỷ luật lao động chưa cao, phần lớn mới học hết trung học cơ sở, nhiều học sinh, sinh viên tốt nghiệp các trường dạy nghề hoặc chuyên môn, nghiệp vụ nhưng còn thiếu kỹ năng cơ bản để có thể thực hiện một công việc độc lập... Thiếu tính kỷ luật, và tác phong làm việc công nghiệp là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thiếu ổn định của lực lượng lao động.

Bên cạnh đó vào càng gần Tết Nguyên đán, nhu cầu lao động theo giờ, lao động thời vụ như: sửa chữa dọn vệ sinh nhà cửa, giúp việc gia đình, bán hàng, phục vụ ăn uống, bán sản phẩm hàng hóa Tết, bảo vệ, phục vụ các điểm vui chơi, giải trí… tăng mạnh. Do suy thoái kinh tế cuối năm 2008, đầu năm 2009, nhiều lao động rơi vào cảnh thất nghiệp phải trở về quê, sau khi ổn định công việc không muốn trở lại thành phố.

Mặt khác, tâm lý lao động đặc biệt là lao động phổ thông thường là "đứng núi này trông núi nọ", không ổn định, nhất đối với công nhân làm việc tại các doanh nghiệp

Cơn khát lao động đầu năm của nhiều doanh nghiệp ở các KCN trên địa bàn tỉnh đã giảm so với trước

thuộc khối may mặc, da giày, chế biến thủy sản, kinh doanh, dịch vụ vệ sinh trọn gói... Hơn nữa, càng ngày NLĐ càng nhận thức rõ giá trị sức lao động của mình, trong khi nhiều DN nhất là các DN dệt may, xây dựng, giày da... chính sách đãi ngộ còn chưa hơp lý, không coi trọng việc nâng cao tay nghề, nâng lương cho NLĐ, do đó NLĐ kể cả không có tay nghề cũng không mấy mặn mà gắn bó với doanh nghiệp. Xu hướng chuyển sang làm việc tại khu vực làng nghề, làm dịch vụ hoặc khu vực phi chính thức như làm thuê trong nông nghiệp, buôn bán nhỏ, giúp việc gia đình… ngày càng được nhiều công nhân lựa chọn. Bởi với mức thu nhập tới 80.000 - 120.000 đồng/ngày mà không bị ràng buộc, yêu cầu về trình độ. Trong khi, làm công nhân trong các DN dệt may, da giày, chế biến thủy sản… chỉ được chi trả mức lương trung bình có 1 - 1,5 triệu đồng/tháng, không đủ đảm bảo cuộc sống, gặp nhiều khó khăn, nhất là khi giá cả đắt đỏ. Do vậy, việc duy trì tính ổn định của lực lượng lao động tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh nói riêng và cả nước nói chung luôn trở thành bài toán khó cho các nhà quản lý và đối với bản thân mỗi doanh nghiệp.

Khi doanh nghiệp biết giữ chân người lao động

Rút kinh nghiệm từ mọi năm khi sau các ngày nghỉ tết nhiều công nhân không quay trở lại nhà máy làm việc hoặc đến làm việc chậm hơn cả tháng so với thời gian quy định, năm nay nhiều doanh nghiệp đã triển khai các biện pháp khuyến khích người lao động trở lại làm việc và đến làm việc theo đúng kế hoạch. Các biện pháp này một mặt để giữ chân người lao động tại các nhà máy, đồng thời giúp các nhà máy, xí nghiệp duy trì sản xuất ổn định, đảm bảo sản xuất hàng hoá xuất khẩu.

Thấm thía bài học về thiếu hụt lao động, hiện nay, nhiều DN đã chú trọng các chính sách để thu hút lao động, dù sản xuất ở bất kỳ quy mô nào. Chẳng hạn, tại công ty Thiết bị giáo dục Hồng Đức ngoài thực hiện lương, thưởng theo đúng quy định, công ty còn thường xuyên tổ chức các phong trào thể thao, văn hóa văn nghệ để nâng cao đời sống đời sống văn hóa tinh thần của người lao động. Các chế độ về bảo hiểm, lao động nữ có thai mỗi tháng được hỗ trợ chi phí đi khám thai một lần, có thai từ tháng thứ 7 sẽ được công ty bồi dưỡng 2 hộp sữa/tháng... Nhờ sự quan tâm như thế mà năm nay toàn bộ CN của công ty sau dịp tết đã đi làm đầy đủ, đúng thời gian qui định.

Ở Công ty Xuất Nhập khẩu thủy Sản, ngoài mức lương tương đối khá,(1,7 triệu đồng/người/ tháng) cuối năm CN được thưởng một tháng lương. Bên cạnh đó, công ty còn có chính sách thưởng khuyến khích, khen thưởng hợp lý đối với những bộ phận, cá nhân có thành tích trong sản xuất. Nhiều CN cho biết do có thu nhập ổn định, được quan tâm chu đáo nên họ không có ý định tìm công ty khác. Bà bà Lê Thị Bảu – Phó giám đốc, Chủ tịch công đoàn công ty Xuất nhập khẩu Thủy sản chia sẻ kinh nghiệm: “Để giữ chân người LĐ, nhất là LĐ có tay nghề, phải thường xuyên quan tâm đến người LĐ, nắm bắt được tâm tư nguyện vọng của công nhân từ đó có những chính sách hợp lý để người lao động yên tâm và phấn đấu làm việc”.

Hơn ai hết, các doanh nghiệp hiểu rằng biến động về lao động sẽ đặt DN vào tình thế khó xử trước các đơn hàng và chất lượng sản phẩm. Công ty cổ phần đá Hồng Phúc là một doanh nghiệp chuyên khai thác, sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm đá tự nhiên. Việc chế biến vào tạo hình sản phẩm luôn cần có những bàn tay của những người thợ lành nghề. Bởi vậy việc duy trì tính ổn định của những lao động này luôn cần thiết cho sự phát triển đối với mỗi doanh nghiệp. Nói về chính sách giữ chân người lao động Hoàng Minh Thắng – Giám đốc Nhà máy cho rằng: “ Để mất một lao động có tay nghề, DN phải tốn chi phí để tuyển dụng, đào tạo còn cao hơn cả chi phí bỏ ra để chăm lo cho NLĐ. Như vậy, đầu tư cho NLĐ để họ yên tâm, gắn bó hết lòng vì DN chính là một cách đầu tư khôn ngoan và hiệu quả”.

Thanh hóa hiện nay có Khu kinh tế Nghi Sơn và 4 khu công nghiệp tập trung trên địa bàn tỉnh, đây cũng là lợi thế không nhỏ trong việc thu hút lao động. Bởi trước đây, phần lớn người lao động tỉnh nhà phải bôn ba tìm đến các khu công nghiệp tỉnh khác, với sự hiện diện của nhiều hơn các khu công nghiệp trong tỉnh thì giờ người lao động đã có thêm lựa chọn để tìm cho mình một công việc với mức lương khá hơn nhờ tiết kiệm được chi phí sinh hoạt.

Thực tế đã cho thấy cơn sốt thiếu lao động sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến tốc độ tăng trưởng kinh tế nói chung và tiến độ mở rộng sản xuất, quy mô của các doanh nghiệp. Bên cạnh những nỗ lực của doanh nghiệp như chế độ đãi ngộ, chính quyền địa phương cũng cần có chiến lược đào tạo lao động tại địa phương bài bản và chuyên sâu, giúp doanh nghiệp bố trí ổn định công việc, đảm bảo lao động có việc làm, thu nhập và gắn bó với doanh nghiệp.

Cùng với sự phát triển của đất nước, người lao động sẽ có thêm có nhiều cơ hội lựa chọn công việc phù hợp, có thu nhập cao hơn và được quan tâm nhiều lĩnh vực của đời sống. Vì thế, chế độ đãi ngộ lao động tốt, quan tâm, coi trọng họ như nguồn tài sản quý của doanh nghiệp là giải pháp hữu ích cho vấn đề thiếu hụt lao động sau mỗi dịp đón Xuân.

M.K